EK ZWEMMEN EN BELEID
2026-08-22, door: George Sieverding
Nieuwe column < Overzicht > Oude column
Week 33 2026 stond in het teken van veel sportieve activiteiten met de atletiek en het zwemmen als absolute hoogtepunten. De media, binnen- en buitenlandse, besteedden ontzettend veel tijd, niet alleen aan de finales (atletiek en zwemmen) doch zelfs aan de series (atletiek).
Van diverse kanten kwamen vragen over de verhoudingen atletiek : zwemmen.
Collega' s blijken met name geïnteresseerd in de beleidsmatige aanpak.
Vanwege de lengte van zo'n Column is besloten om deze in tweeën te splitsen eerst de atletiek en vervolgens direct gevolgd door het zwemmen.
Gisteren verscheen het atletiek overzicht, vandaag is het de beurt aan het zwemmen.
Het EK zwemmen
1.Er werd gesproken over het succesvolste EK van de laatste jaren. Dat blijkt niet te kloppen.
2.Het is uiteindelijk het minst succesvolle EK van de laatste 3 keer geworden, ondanks de redelijke score.
3.Bedenk welke sleutelfunctie Marrit Steenbergen heeft.
Wederom zijn er grote zorgen over de toekomst:
-de breedte stagneert;
-het aantal programmanummers is de laatste jaren fors gestegen;
-het aantal medailles en finale plaatsen blijft echter dalen;
-opvallend het gebrek aan deelname, laat staan succes, op de zware nummers;
-de scores op de Europese Jeugdkampioenschappen zijn desastreus, dus grote vraagtekens voor de toekomst;
-indirect slaat dat ook op de deelname aan het Open Water EJK en EK;
-deze scores zijn het fantastische Nederlandse verleden absoluut onwaardig.
Bijna altijd heeft structureel succes met beleid te maken, vooral beleid op de lange termijn. Het voorbeeld betreft het (wan) beleid Open Water zwemmen over tientallen jaren.
Boedapest 2020
| PL | Land | Goud | Zilver | Brons | Totaal |
| 1 | RUS | 20 | 9 | 13 | 42 |
| 2 | GBR | 12 | 13 | 7 | 32 |
| 3 | ITA | 10 | 14 | 20 | 44 |
| 4 | OEK | 7 | 5 | 2 | 14 |
| 5 | NED | 6 | 5 | 1 | 12 |
| BEL |
Rome 2022
| PL | Land | Goud | Zilver | Brons | Totaal |
| 1 | ITA | 13 | 13 | 9 | 35 |
| 2 | HUN | 5 | 7 | 3 | 15 |
| 3 | GBR | 4 | 5 | 6 | 15 |
| 4 | NED | 4 | 1 | 6 | 11 |
| BEL |
Parijs 2026
| PL | Land | Goud | Zilver | Brons | Totaal |
| 1 | GBR | 8 | 2 | 4 | 14 |
| 2 | ITA | 6 | 8 | 6 | 20 |
| 3 | NAB | 5 | 5 | 9 | 19 |
| 4 | FRA | 4 | 4 | 3 | 11 |
| 5 | HUN | 4 | 4 | 2 | 10 |
| 6 | NED | 2 | 7 | 0 | 9 |
| 11 | BEL | 1 | 1 | 1 | 3 |
Marrit 2* goud en 4* zilver
*2024: geen deelname EK Belgrado. Reden: KNZB geen geld en inhoudelijk vanwege OS.
*2024: België nam wel deel aan dit EK met als score: 13e 1-1-1-3.
Beleidsplan
Hoe belangrijk een duidelijk beleidsplan is wordt door het onderstaande, zeer bekende, voorbeeld geïllustreerd.
Het Open Water zwemmen kende in de jaren vijftig tot tweeduizend haar glorietijd. Aanvankelijk leverde Nederland wereldkampioen na wereldkampioen, ondanks de uitsluitingen van de KNZB (De jarenlange hetze van KNZB bestuurders richting professionals).
Het landelijk circuit van ± 20 wedstrijden, meestal over afstanden van 2 en 3 kilometer haalde het beste uit de sporters en hun begeleiding boven. Vrijwel iedere wedstrijd werd geknokt om de baanrecords.
Het jaarlijkse klassement veranderde vrijwel wekelijks. Baanrecord lijsten, klassement lijsten, de snelsten "Aller Tijden" het werd gevreten en er werd op gejaagd. Daarbij werd een link gelegd naar de wereldkampioenen bij de professionals.
De vraag naar landelijke marathons nam toe. In korte tijd ontstonden er marathons over 16 kilometer (Anna Paulowna en Sluis) en verscheen de oversteek Stavoren - Medemblik (IJsselmeermarathon vanaf 1970)op het programma.
Het Open Water zwemmen groeide en bloeide. Gemiddeld aantal deelnemers eind jaren zestig (± 200, met slechts één start per persoon) naar een gemiddelde van ruim duizend, met uitschieters boven de tweeduizend, eind jaren zeventig begin jaren tachtig.
Naast records op alle gebieden groeide en bloeide het Open Water zwemmen.
In de loop van de jaren tachtig meende men te moeten ingrijpen in de gangbare opzet. Begrijpelijk want er waren bedenkingen tegen het tot stand komen van de klassementen, de roep om meer afstanden, "de eis" voor aparte master nummers en klassementen etc. etc.. Een commissie boog zich over deze zaken.
Er werd besloten om tegemoet te komen aan de wens om uitbreiding, master zwemmen en er kwam een nieuw systeem van de klassementen. Volgens de experts zou dit laatste de doodsteek van het florerende Open Water zwemmen kunnen betekenen en werd er gewaarschuwd dat op de lange termijn de doorstroom van zeer goede lange afstand specialisten zou stil vallen.
Kiezen voor klassementen gebaseerd op langzaam zwemmen is altijd een onjuiste keuze.
Inmiddels is het overduidelijk
-de bloei en groei is omgezet in een jaarlijks versnellende terugloop;
-het aantal deelnemers neemt schrikbarend af;
-nieuwe talenten dienen zich niet meer aan.
Conclusie: een onjuist gekozen beleidswijziging heeft geleid tot de huidige desastreuze situatie.
Leerproces
Vergeet het maar. Nog altijd verschuilt de KNZB zich achter onjuiste informatie over de situatie. Evaluaties zullen vermoedelijk wel plaats vinden maar dan in de geest van "de slager keurt zijn eigen vlees".
Onlangs werd de laatste grote internationale zwem STER , Sharon van Rouwendaal, door de KNZB toegevoegd aan bondscoach Open Water zwemmen Marcel Wouda. Wouda een voormalig wereldtopper en succesvol in de begeleiding maar als Bondscoach volkomen ongeschikt. Na opnieuw mislukken werd er steeds maar weer een baantje gezocht zoals
-helpen om de wisselslag op niveau te brengen (niet geslaagd);
-een detachering bij de NTB, mede om de salariskosten wat te drukken (geen score);
-en nu weer het Open Water.
Wouda en Van Rouwendaal moeten de talenten gaan begeleiden op weg naar nieuwe successen.
Tijdens de afgelopen EJK' s en EK' s is duidelijk geworden dat Nederland vooralsnog niets te zoeken heeft op dat niveu.
Kort het laatste EJK en het EK:
Eén deelneemster aan het EJK, Jade van der Schrier, geen historie in de geest van voormalige toppers. Van der Schrier verscheen tweemaal aan de start en "scoorde" een 8e en 17e plaats.
Eveneens één deelneemster bij het EK, de 19-jarige Hedwig Bolt, ook zij geen Open Water geschiedenis van niveau. De "scores' van Bolt: 25e en 20e maar het tot stand komen van haar selectie was een regelrechte giller en voldeed op generlei wijze aan het begrip topsport.
Conclusies
1.Bovengenoemd voorbeeld is illustratief voor "het beleid" binnen de KNZB.
2.Ook andere disciplines zijn telkenmale slachtoffers van het ontbreken van enig beleid.
3.Grootste ergernis de mate van tevredenheid waarmee over de scores wordt gesproken.
Adviezen
1.Trek een TD aan met verstand van zaken.
2.Geef hem of haar de tijd om een klip en klare structuur te presenteren.
3.Benoem vervolgens op zijn / haar advies bondscoaches van naam met specifieke kennis onder andere van slagen en afstanden.
4.Maak in de staf naast wetenschappers en deskundigen plaats voor voormalige toppers.
5.Aarzel niet om in de ons omringende landen, zoals Duitsland, Hongarije en Italië, hun structuren te bestuderen als basis van hun huidige successen.
6.Het allerbelangrijkste advies: haal de bezem door de lange lijst met verantwoordelijken.